سال ۲۰۲۶ با اکتشافات شگفتانگیزی در حوزهی علوم اعصاب همراه بوده است که درک ما از پیچیدهترین عضو بدن – مغز – را به سطحی جدید ارتقا داده است. در یکی از مهمترین این اکتشافات، پژوهشگران دانشگاه جانهاپکینز نورونهای باستانی در ساقهی مغز را شناسایی کردهاند که توانایی کنترل توجه را با سرکوب عوامل حواسپرتی و هدایت تمرکز بر عهده دارند. این تیم دریافت که توجه در موشها توسط مداری از نورونهای مهاری در ساقهی مغز کنترل میشود؛ مداری که همهی مهرهداران از جمله پرندگان و ماهیها دارای آن هستند. «اگر واقعاً در تکامل به عقب برگردیم، برای صدها میلیون سال، پرندگان این توانایی را داشتهاند، ماهیها این توانایی را داشتهاند». این کشف میتواند به درمانهای هدفمندتری برای اختلالات توجه مانند بیشفعالی (ADHD) منجر شود، چرا که «نشانهی ADHD این است که حتی محرکهای ضعیف توجه را منحرف میکنند – و دقیقاً همین را میبینیم وقتی این نورونها خاموش میشوند».
در پژوهشی دیگر، دانشمندان دانشگاه آریزونا کشف کردهاند که آستروسیتها – سلولهای ستارهشکل مغز که پیشتر نقش حمایتی برای نورونها تصور میشدند – در کنار نورونها، حافظههای ترس را هماهنگ میکنند. این یافته که در مجلهی Nature منتشر شده، نشان میدهد که آستروسیتها به طور پویا وضعیت عاطفی را ردیابی کرده و به سازماندهی الگوهای فعالیت عصبی که ترس را نمایندگی میکنند، کمک میکنند. «ما دریافتیم که آستروسیتها برای بیان خاطرات و توانایی کاهش پاسخهای ترس زمانی که دیگر مناسب نیستند، مهم هستند». این کشف میتواند راه را برای درمانهای جدید اختلالات اضطرابی، فوبیا و استرس پس از سانحه (PTSD) هموار کند.
همچنین لایهی ۶b از قشر مغز که پیشتر نادیده گرفته شده بود، به عنوان ساختاری کلیدی در کنترل توجه و اختلالات عصبی-روانی معرفی شده است. پژوهشگران دانشگاه آکسفورد و برلین نظریهی جدیدی را ارائه دادهاند که نشان میدهد این لایهی نازک از نورونها که زمانی صرفاً یک بازماندهی رشدی تصور میشد، به عنوان یک کنترلکنندهی قدرتمند فعالیتهای مغزی مرتبط با توجه عمل میکند. اختلال در عملکرد لایهی ۶b میتواند به شرایط عصبی و روانی مانند نارکولپسی، ADHD و اسکیزوفرنی کمک کند.
برای مطالعهی جدیدترین اخبار و تحلیلهای علمی از اکتشافات شگفتانگیز دنیای علوم اعصاب و مغز، اروساینس را دنبال کنید. همچنین میتوانید جدیدترین مطالب در حوزهی علوم اعصاب را در این وبسایت مطالعه کنید.